اعراب شمالی به گذر زمان بهدنبال مسیحیتِ کلیساهای خاورمیانه شدند؛ در شام غسانیان کلیسای سریانی و دربینالنهرین لخمیان کلیسای مشرق را تعیین کردند.[الف] کلیسای مشرق به طور تقریبً شماره مسجد توفیق مشهد در جای جایای که اقتدار پادشاهان کشورایران میرسید، سکونتگاههای مسیحی تولید و کیش خویش را تبلیغ می کرد؛ گزاره در بحرین، عمان و یمن. یمن در واقع مهم ترین راس مسیحیت شبهجزیره عرب در قرنها ۵ و ۶ میلادی بود ولی به رزرو مسجد توفیق مشهد کلیساهای قبطی و سریانی قربت بیشتری داشت. بعضا از ساکنان ایالات متحده عربی نیز آئین سنتی خویش را مراقبت کرده بودند. به علاوه، قبایل یهودی مثل بنیقریظه نیز در آن ناحیه معاش میکردند. در یمن فقاهتی یکتاپرستانه با محوریت خدایی به اسم «رحمانان» وجود داشت. «مشرکان» و بتپرستانی که قرآن از آنان حرف گفته، احتمالاً بهدنبال آدرس مسجد توفیق مشهد ادیان گوناگونی بودهاند. قرآن تنی چند از این خدایان را ذکر شده: لات، عزی، منات، ود، سواع، یغوث و غیره؛ هبل مهمترین خدای قریش بود. کعبه مثلا مرکزها پرستش این خدایان بود. بخش اعظمی از خدایان عرب (و دیگر خدایان سامی) با اجرام آسمانی مرتبط بودند.[۶]
قبل از اسلام نیز تمایلهای مخالفت با بتپرستی و اکران آفریدگار در شمال غرب شبهجزیره عرب وجود داشت که اما بیشتر در پوسته عدماکران معبود به طور انسانی نمود پیدا می کرد و مثلا در برخی مورد ها قطعه سنگهایی را نماینده خدای مدنظر خویش میدانستند. بهطور کلی مخالفت با بتپرستی و اکران معبود پدیده رایجی در عالم باستان بودهمیباشد. گروهی در فنیقیه به سمت خدایی نامرئی که روی یک صندلی نشسته بود عبادت میکردند. حج نیز در ایالات متحده عربی قبل از اسلام وجود داشت و اکثر اوقات در ماه ذیالحجه از جای های مقدس که یک کدام از مهم ترین آنان کعبه بود، بازدید میکردند. در واقع قبل از اسلام در شبهجزیره عرب «کعبههای» متعددی که به کعبه دارای شهرت بنا شده در مکه مشابهت داشتند، وجود داشت. طواف جای های مقدس و قبور اجداد نیز از سایر از سنتهای اعراب بود. طواف، گاه به علامت ترک گناه، لخت اعمال می شد تا اینکه آن را در سال نهم سفر ممنوع کردند. اعراب ضمن کعبهها، معابد دیگری هم داشتند و قربانیکردن حیوانها از رسوم این معابد بود. خلال یهودیان و تا حد نادرتری مسیحیان و یکی ادیان ایالات متحده عربی جنوبی، نشانهای دیگری هم از توحید در خاورمیانه باستان، به خصوص پالمیرا، یافت شده است. در سنت اسلامی نیز به گروهی یکتاپرست به اسم «حنفا» (مفرد: حنیف) اشاره شده است. بهطور ظریف معین وجود ندارد اینان که بودند ولی در سریانی به مشرکان، «حنپا» گفته می شد، هر چندین قرآن با لحن مثبتی از آنان خاطر کردهمیباشد. مسلمان ها براین باوراند محمد پیش از اسلام، «حنیف» بودهمیباشد.[۷]
اصطلاحشناسی
در لغت
اسلام در لغت به معنای «انقیاد» و «گردننهادن» به حکم میباشد. کاربرد فقاهتی این لغت، تسلیم در قبال امر خداست. در آیههایی از قرآن همانند نشانهها ۲، ۱۱۲ و ۱۲۸ بقره، اسلام به معنای همین مضمون به شغل رفتهمیباشد.[۸] این کلمه و واژه از ماده «سلم» میباشد که خویش به معنای «تسلیم بدون نقص»[۹] «تندرست شدن» و «رهایی یافتن از آفات» میباشد. در معجم الوسیط آمدهمیباشد که «إسلام» در لغت به معنای اظهار فروتنی و تایید آئین محمد میباشد. دراین خصوص به هر که آیین اسلام را پذیرفتهمیباشد، «مُسلِم» (در فارسی: مسلمان) گفته می گردد و «أسلم» به معنای کسی میباشد که در آئین خویش خالص باشد.[۱۰] این کلمه هشت رتبه در قرآن و در سورههای آل عمران، مائده، انعام، زمر، صف، حجرات و توبه به فعالیت رفتهمیباشد.[۱۱]
در اصطلاح
اسلام یکیاز ادیان توحیدی[۱۲][۱۳] و همانند مسیحیت و یهود، فقهی نبوی میباشد.[۱۴] بنابر تعریف و تمجید قرآن از اسلام، اسلام یاددادن مشترک کل پیامبران بودهمیباشد و هر فرستاده آیین طلاق را تبلیغ نمینماید؛ بلکه تمامی یک آیین مشترک به اسم اسلام را تبلیغ میکردند. بنابر این تعریفوتمجید، اسلام آیین مشترک توحیدی میباشد که با عبارت «آئین الله» گزینه عزم خداوند قرار گرفتهمیباشد که والاترین مثال از این، شرعی میباشد که محمد به تبلیغ آن مبعوث شده است.[۱۵] با وجود آنکه محمد در اسلام تحت عنوان خاتم پیامبران شناخته میگردد، اسلام نیز خاتم ادیان خواهد بود این شریعت هیچ زمان نسخه ها نخواهد شد.[۱۶]
منابع اسلامی
قرآن
نوشته ی علمیٔ مهم: قرآن
قرآن، معتبرترین متن شرعی نزد مسلمانها و به مانند کتاب مقدس در نزد مسیحیان میباشد.[۱۷] این کتاب تحت عنوان یک کدام از مهمترین معجزات محمد قلمداد میگردد که به دو شکل دفعی و تدریجی نازل شده است. دراین کتاب هرگاه از عبارت انزال مصرف شدهمیباشد، مراد نزول دفعی و هرگاه از عبارت تنزیل مصرف شدهمیباشد خواسته نزول تدریجی میباشد. نزول دفعی بدین معناست که قرآن از یک واقعیت غیبی شامل است و به یکباره بر محمد نازل شده است. قرآن در نزول تدریجی، در دوران فرصت ۲۳ سال نبوت محمد، بر وی نازل شده است. قرآن دارنده ظواهر و داخل تعریف شده است به نحوی که ظواهر آن به صورتی جاری و معمولی به ذکر مطالب پرداخته تا برای همگان قابل ادراک و فهم و شعور باشد البته معانی عمیق آن در لایههای دیگری برای مخاطبانی دیگر قرار گرفتهمیباشد. قرآن را نشانهها سفت و متشابه صورت دادهاند. متشابه به آیاتی گفته میگردد که در افاده مدلول خویش به نشانهها سفت احتیاج دارا هستند. بعضا زیرا طباطبایی، مفسر شیعی، نشانهها سفت و متشابه را نسبی میدانند که نسبت به بعضا سفت و نسبت به بعضی متشابه می باشند. همینطور تأویل یا این که تنزیل بودن قرآن به معنی آن مؤثر میباشد. بهاین ذکر که تنزیل به معنای معنی ظاهری و لغوی آیه میباشد و تاویل امری میباشد که قران به سوی آن برمیشود.[۱۸]
از مباحث مطرح گردیده در قضیه قرآن، عدم تحریف شدن آن در گذر مجال میباشد. بنابر نظریه مسلمانها، در هیچمکان قرآن تحریف شکل نگرفتهمیباشد و قرانی که اینک وجود دارااست، به عبارتی قرآن شنیده گردیده از لهجه محمد میباشد. بر این مقاله آیاتی مدرک دادهاند. مثلا آیه نهم از سوره حجرات و آیه ۴۲ از سوره فصلت.[۱۹]
حدیث
نوشتهعلمیٔ مهم: حدیث
حدیث یا این که ماجرا، از منابع اسلامی میباشد که ناظر بر قسم یا این که سلوک نبی اسلام یا این که امامان فرقههای اسلامی میباشد و در کنار قرآن، نقشی محوری در استنباط شریعت بوسیله فقیهان مسلمان داشتهمیباشد. روایات اسلامی، سالیان سال مسئله کتابهای بخش اعظمی بودهمیباشد و بها این اثر ها به دلیل درک تاریخ و صورتگیری طیفی از علم ها فقهی (علم ها حدیث)، بالا است. بنابر احادیث اسلامی، نبی اسلام به نقل روایات و گفتههایش ترغیب و از لاف بستن به خویش، نهی می کرد. خاتم پیامبران بودن محمد در نزد مسلمانها و وجود آموزههایی که حرام محمد را تا روز قیامت حرام میدانست، بر عنایت تصویب و ضبط سخنان و سلوک محمد میخاطر نشان کرد. از اولی کاربردهای حدیث پس از مرگ محمد، استناد مهاجرین به روایتی از محمد برای ثابت حقانیت خویش بر خلافت بعد از محمد بود. در بعدازظهر خلفاء راشدین، نقل حدیث از محمد، شیوهای افراطی یافت تا جایی که خلفایی زیرا قدمت و علی، بر اشاعه روایات بدعتآمیز اعتراضهایی داشتند.[۲۰]
حدیث در زمانههای گوناگون، فراز نشیبهای اکثری را طی نمود؛ در سدهٔ در آغاز هجری، نوعی بوم گرایی در مرکز ها فرهنگی عالم اسلام در جریان بود و عالمان هر بوم، سنتهای نبوی را در بوم خویش میجوییدند و همین کارها سبب ساز شد تا یه خرده آنگاه، اجماع اهل مدینه برای هم محلی مدینه، تحت عنوان یک مدرک دینی قلمداد گردد. پاره ای آنگاه بومهای مکه و کوفه نیز صورت گرفت البته این رویکرد با انتقادهایی در بصره و خراسان همپا بود. این انتقادها باعث شد تا بینش نقل یک حدیث، برای آنکه فرد با درایت بی نقص از اینکه خبر مدنظرش را از چه افرادی گرفتهمیباشد، مرسوم گردد. این ترسیم، دو سوال را مطرح میکرد کهاین حرف از کدام سنت یا این که کلام فرستاده ریشه گرفتهمیباشد و این آموزه از چه طریقی و با چه سندی اخذ شده است. از این رو به گذر زمان سنت نقل روایات مستقیم رو به کاستی گذاشت. یکیاز اختلافهای انجام شده در مورد حدیث، کتابت روایات و عدهآوری برای نگارش آن ها بود. میان صحابه محمد درین خصوص، اختلاف وجود داشت و قطعا، روایات متناقضی در این مورد از محمد گزارش شده است. در پارهای از روایات، محمد از تایپ کردن گفتارش نهی می کرد و در پارهای دیگر به نگارش علم ها، امر میبخشید. این اختلاف تا سال ۱۰۰ ه.ق ادامه داشت تا آنکه قدمت بن عبدالعزیز به عالمان مدینه امر نگارش روایات را اعطا کرد. این پندار در طریقه شیعه ها اولیه متعدد بود و اولی کتابهای حدیثی به علی بن ابیطالب منتسب میباشد.[۲۱]
اعراب شمالی به گذر زمان بهدنبال مسیحیتِ کلیساهای خاورمیانه شدند؛ در شام غسانیان کلیسای سریانی و دربینالنهرین لخمیان کلیسای مشرق را تعیین کردند.[الف] کلیسای مشرق به طور تقریبً شماره مسجد توفیق مشهد در جای جایای که اقتدار پادشاهان کشورایران میرسید، سکونتگاههای مسیحی تولید و کیش خویش را تبلیغ می کرد؛ گزاره در بحرین، عمان و یمن. یمن در واقع مهم ترین راس مسیحیت شبهجزیره عرب در قرنها ۵ و ۶ میلادی بود ولی به رزرو مسجد توفیق مشهد کلیساهای قبطی و سریانی قربت بیشتری داشت. بعضا از ساکنان ایالات متحده عربی نیز آئین سنتی خویش را مراقبت کرده بودند. به علاوه، قبایل یهودی مثل بنیقریظه نیز در آن ناحیه معاش میکردند. در یمن فقاهتی یکتاپرستانه با محوریت خدایی به اسم «رحمانان» وجود داشت. «مشرکان» و بتپرستانی که قرآن از آنان حرف گفته، احتمالاً بهدنبال آدرس مسجد توفیق مشهد ادیان گوناگونی بودهاند. قرآن تنی چند از این خدایان را ذکر شده: لات، عزی، منات، ود، سواع، یغوث و غیره؛ هبل مهمترین خدای قریش بود. کعبه مثلا مرکزها پرستش این خدایان بود. بخش اعظمی از خدایان عرب (و دیگر خدایان سامی) با اجرام آسمانی مرتبط بودند.[۶]
قبل از اسلام نیز تمایلهای مخالفت با بتپرستی و اکران آفریدگار در شمال غرب شبهجزیره عرب وجود داشت که اما بیشتر در پوسته عدماکران معبود به طور انسانی نمود پیدا می کرد و مثلا در برخی مورد ها قطعه سنگهایی را نماینده خدای مدنظر خویش میدانستند. بهطور کلی مخالفت با بتپرستی و اکران معبود پدیده رایجی در عالم باستان بودهمیباشد. گروهی در فنیقیه به سمت خدایی نامرئی که روی یک صندلی نشسته بود عبادت میکردند. حج نیز در ایالات متحده عربی قبل از اسلام وجود داشت و اکثر اوقات در ماه ذیالحجه از جای های مقدس که یک کدام از مهم ترین آنان کعبه بود، بازدید میکردند. در واقع قبل از اسلام در شبهجزیره عرب «کعبههای» متعددی که به کعبه دارای شهرت بنا شده در مکه مشابهت داشتند، وجود داشت. طواف جای های مقدس و قبور اجداد نیز از سایر از سنتهای اعراب بود. طواف، گاه به علامت ترک گناه، لخت اعمال می شد تا اینکه آن را در سال نهم سفر ممنوع کردند. اعراب ضمن کعبهها، معابد دیگری هم داشتند و قربانیکردن حیوانها از رسوم این معابد بود. خلال یهودیان و تا حد نادرتری مسیحیان و یکی ادیان ایالات متحده عربی جنوبی، نشانهای دیگری هم از توحید در خاورمیانه باستان، به خصوص پالمیرا، یافت شده است. در سنت اسلامی نیز به گروهی یکتاپرست به اسم «حنفا» (مفرد: حنیف) اشاره شده است. بهطور ظریف معین وجود ندارد اینان که بودند ولی در سریانی به مشرکان، «حنپا» گفته می شد، هر چندین قرآن با لحن مثبتی از آنان خاطر کردهمیباشد. مسلمان ها براین باوراند محمد پیش از اسلام، «حنیف» بودهمیباشد.[۷]
اصطلاحشناسی
در لغت
اسلام در لغت به معنای «انقیاد» و «گردننهادن» به حکم میباشد. کاربرد فقاهتی این لغت، تسلیم در قبال امر خداست. در آیههایی از قرآن همانند نشانهها ۲، ۱۱۲ و ۱۲۸ بقره، اسلام به معنای همین مضمون به شغل رفتهمیباشد.[۸] این کلمه و واژه از ماده «سلم» میباشد که خویش به معنای «تسلیم بدون نقص»[۹] «تندرست شدن» و «رهایی یافتن از آفات» میباشد. در معجم الوسیط آمدهمیباشد که «إسلام» در لغت به معنای اظهار فروتنی و تایید آئین محمد میباشد. دراین خصوص به هر که آیین اسلام را پذیرفتهمیباشد، «مُسلِم» (در فارسی: مسلمان) گفته می گردد و «أسلم» به معنای کسی میباشد که در آئین خویش خالص باشد.[۱۰] این کلمه هشت رتبه در قرآن و در سورههای آل عمران، مائده، انعام، زمر، صف، حجرات و توبه به فعالیت رفتهمیباشد.[۱۱]
در اصطلاح
اسلام یکیاز ادیان توحیدی[۱۲][۱۳] و همانند مسیحیت و یهود، فقهی نبوی میباشد.[۱۴] بنابر تعریف و تمجید قرآن از اسلام، اسلام یاددادن مشترک کل پیامبران بودهمیباشد و هر فرستاده آیین طلاق را تبلیغ نمینماید؛ بلکه تمامی یک آیین مشترک به اسم اسلام را تبلیغ میکردند. بنابر این تعریفوتمجید، اسلام آیین مشترک توحیدی میباشد که با عبارت «آئین الله» گزینه عزم خداوند قرار گرفتهمیباشد که والاترین مثال از این، شرعی میباشد که محمد به تبلیغ آن مبعوث شده است.[۱۵] با وجود آنکه محمد در اسلام تحت عنوان خاتم پیامبران شناخته میگردد، اسلام نیز خاتم ادیان خواهد بود این شریعت هیچ زمان نسخه ها نخواهد شد.[۱۶]
منابع اسلامی
قرآن
نوشته ی علمیٔ مهم: قرآن
قرآن، معتبرترین متن شرعی نزد مسلمانها و به مانند کتاب مقدس در نزد مسیحیان میباشد.[۱۷] این کتاب تحت عنوان یک کدام از مهمترین معجزات محمد قلمداد میگردد که به دو شکل دفعی و تدریجی نازل شده است. دراین کتاب هرگاه از عبارت انزال مصرف شدهمیباشد، مراد نزول دفعی و هرگاه از عبارت تنزیل مصرف شدهمیباشد خواسته نزول تدریجی میباشد. نزول دفعی بدین معناست که قرآن از یک واقعیت غیبی شامل است و به یکباره بر محمد نازل شده است. قرآن در نزول تدریجی، در دوران فرصت ۲۳ سال نبوت محمد، بر وی نازل شده است. قرآن دارنده ظواهر و داخل تعریف شده است به نحوی که ظواهر آن به صورتی جاری و معمولی به ذکر مطالب پرداخته تا برای همگان قابل ادراک و فهم و شعور باشد البته معانی عمیق آن در لایههای دیگری برای مخاطبانی دیگر قرار گرفتهمیباشد. قرآن را نشانهها سفت و متشابه صورت دادهاند. متشابه به آیاتی گفته میگردد که در افاده مدلول خویش به نشانهها سفت احتیاج دارا هستند. بعضا زیرا طباطبایی، مفسر شیعی، نشانهها سفت و متشابه را نسبی میدانند که نسبت به بعضا سفت و نسبت به بعضی متشابه می باشند. همینطور تأویل یا این که تنزیل بودن قرآن به معنی آن مؤثر میباشد. بهاین ذکر که تنزیل به معنای معنی ظاهری و لغوی آیه میباشد و تاویل امری میباشد که قران به سوی آن برمیشود.[۱۸]
از مباحث مطرح گردیده در قضیه قرآن، عدم تحریف شدن آن در گذر مجال میباشد. بنابر نظریه مسلمانها، در هیچمکان قرآن تحریف شکل نگرفتهمیباشد و قرانی که اینک وجود دارااست، به عبارتی قرآن شنیده گردیده از لهجه محمد میباشد. بر این مقاله آیاتی مدرک دادهاند. مثلا آیه نهم از سوره حجرات و آیه ۴۲ از سوره فصلت.[۱۹]
حدیث
نوشتهعلمیٔ مهم: حدیث
حدیث یا این که ماجرا، از منابع اسلامی میباشد که ناظر بر قسم یا این که سلوک نبی اسلام یا این که امامان فرقههای اسلامی میباشد و در کنار قرآن، نقشی محوری در استنباط شریعت بوسیله فقیهان مسلمان داشتهمیباشد. روایات اسلامی، سالیان سال مسئله کتابهای بخش اعظمی بودهمیباشد و بها این اثر ها به دلیل درک تاریخ و صورتگیری طیفی از علم ها فقهی (علم ها حدیث)، بالا است. بنابر احادیث اسلامی، نبی اسلام به نقل روایات و گفتههایش ترغیب و از لاف بستن به خویش، نهی می کرد. خاتم پیامبران بودن محمد در نزد مسلمانها و وجود آموزههایی که حرام محمد را تا روز قیامت حرام میدانست، بر عنایت تصویب و ضبط سخنان و سلوک محمد میخاطر نشان کرد. از اولی کاربردهای حدیث پس از مرگ محمد، استناد مهاجرین به روایتی از محمد برای ثابت حقانیت خویش بر خلافت بعد از محمد بود. در بعدازظهر خلفاء راشدین، نقل حدیث از محمد، شیوهای افراطی یافت تا جایی که خلفایی زیرا قدمت و علی، بر اشاعه روایات بدعتآمیز اعتراضهایی داشتند.[۲۰]
حدیث در زمانههای گوناگون، فراز نشیبهای اکثری را طی نمود؛ در سدهٔ در آغاز هجری، نوعی بوم گرایی در مرکز ها فرهنگی عالم اسلام در جریان بود و عالمان هر بوم، سنتهای نبوی را در بوم خویش میجوییدند و همین کارها سبب ساز شد تا یه خرده آنگاه، اجماع اهل مدینه برای هم محلی مدینه، تحت عنوان یک مدرک دینی قلمداد گردد. پاره ای آنگاه بومهای مکه و کوفه نیز صورت گرفت البته این رویکرد با انتقادهایی در بصره و خراسان همپا بود. این انتقادها باعث شد تا بینش نقل یک حدیث، برای آنکه فرد با درایت بی نقص از اینکه خبر مدنظرش را از چه افرادی گرفتهمیباشد، مرسوم گردد. این ترسیم، دو سوال را مطرح میکرد کهاین حرف از کدام سنت یا این که کلام فرستاده ریشه گرفتهمیباشد و این آموزه از چه طریقی و با چه سندی اخذ شده است. از این رو به گذر زمان سنت نقل روایات مستقیم رو به کاستی گذاشت. یکیاز اختلافهای انجام شده در مورد حدیث، کتابت روایات و عدهآوری برای نگارش آن ها بود. میان صحابه محمد درین خصوص، اختلاف وجود داشت و قطعا، روایات متناقضی در این مورد از محمد گزارش شده است. در پارهای از روایات، محمد از تایپ کردن گفتارش نهی می کرد و در پارهای دیگر به نگارش علم ها، امر میبخشید. این اختلاف تا سال ۱۰۰ ه.ق ادامه داشت تا آنکه قدمت بن عبدالعزیز به عالمان مدینه امر نگارش روایات را اعطا کرد. این پندار در طریقه شیعه ها اولیه متعدد بود و اولی کتابهای حدیثی به علی بن ابیطالب منتسب میباشد.[۲۱]
مسجد توفیق مشهد؛ معرفی، امکانات و دلیل انتخاب این مسجد برای مراسم مذهبی